نیویورک‌تایمز: تلاش آمریکا برای تشدید محاصره زمینی ایران به همکاری همسایگانِ مردد وابسته است / مقام‌های آمریکایی طی هفته‌های گذشته تلاش کرده‌اند همسایگان ایران را برای بستن گذرگاه‌های مرزی تحت فشار قرار دهند، اما در این زمینه ناکام مانده‌اند / کشورهای همسایه، به‌ویژه ترکیه، عراق و پاکستان، به‌طور فزاینده‌ای نسبت به سیاست‌های آمریکا نگران و از آن ناراضی هستند

نیویورک‌تایمز نوشت: نخستین گام ایالات متحده در کارزار خود برای به زانو درآوردن اقتصادی ایران، محاصره دریایی بنادر این کشور بود؛ اقدامی که تجارت دریایی ایران را قطع کرد. پس از آن، مجموعه‌ای از تحریم‌های جدید اعمال شد که بخش بزرگی از شبکه حمل‌ونقل هوایی کشور را از کار انداخت.

 

به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: اکنون ایالات متحده آخرین شریان اقتصادی ایران، یعنی مسیرهای زمینی را هدف گرفته است. اما واشنگتن در این مسیر با یک مشکل روبه‌رو شده است.

 

به گفته سه مقام عراقی و یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات که به دلیل امکان صحبت صریح خواستند نامشان فاش نشود، مقام‌های آمریکایی طی هفته‌های گذشته تلاش کرده‌اند از طریق دیپلماتیک، همسایگان ایران را برای بستن گذرگاه‌های مرزی تحت فشار قرار دهند، اما در این زمینه ناکام مانده‌اند.

 

این کشورهای همسایه، به‌ویژه ترکیه، عراق و پاکستان، به‌طور فزاینده‌ای نسبت به سیاست‌های آمریکا نگران و از آن ناراضی هستند؛ سیاست‌هایی که به گفته آنها ممکن است به همان اندازه که به تهران آسیب می‌زند، به خودشان نیز صدمه وارد کند.

 

از همین رو، ارتش آمریکا روز شنبه وارد این تلاش شد و از تشکیل «کارگروه دروازه آهنین» (Task Force Iron Gate) خبر داد. به گفته ارتش آمریکا، این کارگروه برای «جلوگیری از جابه‌جایی سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دومنظوره، مواد مشمول تحریم و جریان‌های درآمدی غیرقانونی از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر» فعالیت خواهد کرد.

 

هنوز مشخص نیست این کارگروه در عمل چگونه فعالیت خواهد کرد. همچنین سپردن مسئولیت یک کارزار اقتصادی و امنیتی به فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، که بر عملیات نظامی ایالات متحده در خاورمیانه نظارت دارد، اقدامی غیرمعمول است.

 

مقام‌های سابق نظامی آمریکا و تحلیلگران می‌گویند این اقدام احتمالاً با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های اطلاعاتی و منابع سنتکام انجام شده است؛ ظرفیت‌هایی که در جریان جنگ، از پیش بر ایران متمرکز بوده‌اند. به گفته آنها، سنتکام می‌تواند تلاش‌های پیشین و ناهماهنگ میان دیپلمات‌ها، واحدهای مبارزه با پول‌شویی و سازمان‌های اطلاعاتی را برای محدود کردن مسیرهای زمینی، هدفمندتر و سازمان‌یافته‌تر کند.

 

این تلاش جدید آمریکا می‌تواند برای عراق، که یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران در زمینه مبادلات فرامرزی است، به‌ویژه خطرناک باشد. عراقی‌ها نگران بروز ناآرامی در میان شبکه‌های قاچاق و گروه‌های شبه‌نظامی در امتداد مرزی ناهموار به طول ۹۹۴ مایل (حدود ۱۶۰۰ کیلومتر) هستند؛ مرزی که بغداد کنترل کامل آن را در اختیار ندارد.

 

سنتکام در بیانیه خود اعلام کرد که این کارگروه از ۲۰ نیروی نظامی و غیرنظامی تشکیل خواهد شد که در ایالت فلوریدا مستقر هستند.

 

یک مقام نظامی آمریکایی که برای صحبت درباره مسائل عملیاتی خواست نامش فاش نشود، گفت اعضای این کارگروه عملیات نظامی انجام نخواهند داد، بلکه ممکن است کشورهای همسایه را تحت فشار قرار دهند تا از نیروهای نظامی خود برای مقابله با تجارت غیرقانونی یا مشمول تحریم استفاده کنند.

 

اثربخشی کارگروه «دروازه آهنین» هنوز مشخص نیست، اما دانا استرول، مقام ارشد سابق پنتاگون در امور خاورمیانه در دولت جو بایدن، این اقدام را یک راهبرد «همه‌چیز در کنار هم» توصیف کرد.

 

او گفت هدف این کارگروه آن است که «تمام دریچه‌های تنفسی و مسیرهای کاهش فشار را که حکومت ایران برای دور زدن تحریم‌ها و محاصره دریایی از آنها استفاده می‌کند، مسدود کند».

 

مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات با کشورهای همسایه گفت بسیاری از این کشورها نسبت به احتمال وقوع «شورش‌های داخلی» در صورت قطع مسیرهای قاچاق و تجاری حیاتی برای کسب‌وکارها و مردم دو سوی مرز ابراز نگرانی کرده‌اند.

 

او گفت تلاش‌های اخیر آمریکا موجب افزایش نارضایتی متحدان منطقه‌ای این کشور شده است.

 

بسیاری از این کشورها پیش‌تر نیز از واشنگتن ناراضی بودند؛ زیرا آمریکا به درخواست‌های آنها برای خودداری از آغاز جنگ مشترک با اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه توجهی نکرد. این کشورها در جریان آن جنگ متحمل خسارات اقتصادی و تخریب‌های فیزیکی شدند.

 

با این حال، برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تشدید محاصره ممکن است در میان گزینه‌های نامطلوب موجود، بهترین راه برای تلاش به‌منظور پایان دادن به جنگ باشد.

 

هنوز هیچ توافق هسته‌ای با ایران حاصل نشده است. تنگه هرمز نیز که زمانی مسیری آزاد و قابل کشتیرانی برای انتقال نفت و گاز در خلیج فارس بود، اکنون به مسیری خطرناک تبدیل شده که نیروهای دریایی ایران و آمریکا بر سر آن با یکدیگر درگیر هستند.

 

پس از ماه‌ها بن‌بست، انتظار گسترده‌ای وجود داشت که دولت ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، حملات جدیدی علیه ایران آغاز کند. اما با بررسی پیامدهای پیروزی گسترده دموکرات‌ها، که بسیاری از مقام‌های دولت از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، آن را به نارضایتی رأی‌دهندگان آمریکایی از جنگ مرتبط می‌دانستند، این روند شتاب خود را از دست داد.

 

اکنون دولت ترامپ در جست‌وجوی گزینه‌های دیگری است تا ایران را برای پذیرش توافقی که شرایط مطلوب‌تری برای ایالات متحده داشته باشد، تحت فشار قرار دهد.

 

الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، گفت امید این است که با تشدید محاصره، «سیستم ایران آن‌قدر از درون تضعیف شود که در نهایت فروبپاشد».

 

از زمان اعلام تشکیل کارگروه «دروازه آهنین»، مقام‌های دولت ترامپ استدلال کرده‌اند که کارزار اقتصادی آمریکا، حملات نظامی مجدد را غیرضروری کرده است.

 

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه پس از نشست گروه هفت در پاریس به خبرنگاران گفت: «درد و فشار اقتصادی که همین حالا به ایران وارد می‌شود، فوق‌العاده شدید است. اگر از طریق ابزارهای اقتصادی به همان هدفی دست پیدا کنیم که مدنظر داریم، نیازی به انجام حملات نظامی نداریم.»

 

به گفته تحلیلگران، محاصره دریایی آمریکا عملاً صادرات نفت ایران، یعنی ستون فقرات اقتصاد این کشور، را قطع کرده است. برخی مقام‌های ایرانی نیز تابستان امسال به‌طور علنی اعلام کردند که صادرات نفت به نزدیک صفر رسیده است.

 

با این حال، رهبران ایران دهه‌ها فرصت داشته‌اند تا شیوه‌های ایجاد شبکه‌های تجاری مخفی و مسیرهای قاچاق برای دور زدن تحریم‌های اقتصادی آمریکا و مقاومت در برابر فشارهای اقتصادی مستمر را توسعه دهند.

 

واتانکا گفت تشکیل کارگروه جدید در واقع «به رسمیت شناختن این واقعیت است که ایرانی‌ها به‌سرعت در حال جبران خسارت‌های ناشی از محاصره دریایی از طریق اتکا به مسیرهای زمینی بوده‌اند».

 

تحلیلگران و دیپلمات‌ها می‌گویند عراق، ترکیه و پاکستان تاکنون محور تلاش‌های آمریکا بوده‌اند.

 

به گفته آنها، ترکیه تا حد زیادی از تغییر سیاست‌های مرزی خود خودداری کرده، در حالی که عراق برای راضی نگه داشتن هر دو طرف با دشواری روبه‌رو بوده است.

 

به گفته دو نفر از سه مقام عراقی، رهبران عراق هر هفته با دیپلمات‌های آمریکایی، از جمله توماس باراک، فرستاده منطقه‌ای آمریکا، گفت‌وگو کرده‌اند.

 

این مقام‌ها گفتند آمریکا از عراق خواسته است تمام گذرگاه‌های مرزی این کشور با ایران، به‌جز دو گذرگاه را ببندد.

 

به گفته این مقام‌ها، عراق تاکنون با این درخواست موافقت نکرده، اما در اقدامی برای نشان دادن همراهی با خواسته‌های آمریکا، یک یا دو گذرگاه را به‌طور موقت بسته است؛ اقدامی که اغلب با اعتراض و نارضایتی گسترده مردم این کشور روبه‌رو شده است.

 

مقام‌های عراقی در موضع‌گیری‌های علنی خود گفته‌اند که این گذرگاه‌ها با هدف ارتقای نظارت و تدابیر امنیتی بسته شده‌اند؛ اقداماتی که به گفته آنها به مقابله با پول‌شویی و قاچاق سلاح در مرز کمک خواهد کرد.

 

پاکستان که حجم تجارت رسمی سالانه آن با ایران به سه میلیارد دلار می‌رسد، ممکن است رویکردی مشابه عراق در پیش گرفته باشد. تحلیلگران می‌گویند این کشور طی هفته‌های اخیر برخی از گذرگاه‌های مرزی خود با ایران را باز و بسته کرده است.

 

مقام‌های پاکستانی گفته‌اند تعطیلی‌های اخیر مرزها به دلایل امنیتی یا اجرای فرایندهای جدید الکترونیکی واردات صورت گرفته است؛ اقدامی که مقام‌های ایرانی آن را مرتبط با تحریم‌های آمریکا علیه کشورشان دانسته‌اند.

 

پیمان صانعی‌دژ، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، به خبرگزاری مهر گفت: «محدودیت‌های بانکی مرتبط با ایران» این خطر را به همراه دارد که «صادرات ایران به پاکستان عملاً متوقف شود».

 

ایران اکنون به‌سرعت در حال اعمال فشار متقابل بر این کشورهاست و به آنها هشدار می‌دهد که تسلیم خواسته‌های آمریکا نشوند.

 

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، ماه گذشته در سخنرانی‌ای با انتقاد از تلاش‌های آمریکا برای تحت فشار قرار دادن کشورها به‌منظور توقف تجارت با ایران گفت: «ما نیز همچنان تلاش‌های خود را با کشورهای همسایه دنبال می‌کنیم و گفت‌وگوهایمان را با آنها ادامه می‌دهیم. امیدواریم موفق شویم.»

 

وجود بازیگران قدرتمند منطقه‌ای مانند چین و روسیه که همچنان حاضر به همکاری با ایران هستند، به نفع دولت تهران تمام می‌شود.

 

معاون وزیر امور خارجه ایران روز سه‌شنبه اعلام کرد که با سفیر روسیه در تهران دیدار کرده است تا درباره «چگونگی مقابله با اقدامات یک‌جانبه آمریکا و طرح موسوم به دروازه آهنین» گفت‌وگو کنند.

 

الی گرانمایه، کارشناس مسائل ایران در شورای روابط خارجی اروپا، گفت ایران نیز می‌تواند از اهرم‌های اقتصادی خود علیه کشورهای همسایه استفاده کند.

 

برای مثال، پاکستان به‌شدت به واردات سوخت از ایران، به‌ویژه گاز مایع نفتی (LPG)، وابسته است.

 

عراق نیز بیش از یک‌سوم گاز مورد نیاز خود را از ایران تأمین می‌کند؛ گازی که برای تولید برق و تأمین انرژی شبکه سراسری این کشور استفاده می‌شود.

 

در سال‌های اخیر، هرگاه تهران عرضه این گاز را قطع کرده است ــ اتفاقی که اغلب به دلیل تحریم‌های آمریکا و ایجاد اختلال در توانایی بغداد برای پرداخت پول آن رخ داده ــ این اقدام به قطعی‌های گسترده برق و اعتراض‌های خیابانی منجر شده است.

 

گرانمایه گفت نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا چنان ضربه قاطعی به جنگ علیه ایران تلقی شد که ممکن است کشورهای منطقه به‌سادگی تصمیم بگیرند خواسته‌های واشنگتن را نادیده بگیرند.

 

او گفت: «آمریکا در حال حاضر متحدی غیرقابل پیش‌بینی و در برخی موارد غیرقابل اتکاست. ایران همسایه آنها خواهد بود و می‌دانند که تا ابد ناگزیرند با ایران در کنار هم زندگی کنند.»